مقدمه:
سالانه در کشور حدود یکصد هزار نفر مبتلا به سرطان های مختلف میشوند . از این تعداد حدود 50 درصد نهایتا نیاز به شیمی درمانی جهت کنترل و یا درمان بیماری خود دارند . شیمی درمانی دارای عوارض متعددی بر ارگانهای داخلی بدن از جمله کبد ، کلیه ، و …. میباشد .
یکی از عوارض شیمی درمانی ریزش مو در بیماران میباشد که موجب تغییر در ظاهر فرد میشود . ریزش مو به علت اثر داروهای شیمی درمانی بر روی فولیکول های موی در حال رشد میباشد و اکثرا از 2 هفته بعد از شیمی درمانی شروع میشود . این تغییر برای بسیاری از بیماران ناخوشایند و باعث عوارض روحی و روانی میشود . بدیهی است کنترل این عارضه میتواند سبب بهبود کیفیت زندگی در بیمار شود .
در حالت عادی 90% از فولیکول های موی سر دائما در فاز تقسیم سلولی هستند ، با انقباض عروق میتوان میزان داروهای شیمی درمانی که به فولیکول های مو میرسد را کاهش داد ، متابولیسم سلول ها در این حالت کاهش یافته و میزان داروی کمتری به فولیکول مو میرسد در نتیجه از ریزش موی سر تا حد زیادی پیشگیری میشود .
تاریخچه
شیمی درمانی موجب ریزش موهای سر و گاهی اوقات ریزش موهای پلک ها ، ابروها ، زیر بغل و سایر نواحی میشود . از دیرباز مردم این عارضه شیمی درمانی را شناخته و تا حدود زیادی از آن وحشت داشته اند . بعضی از داروهای شیمی درمانی احتمالا بیش از سایر داروها موجب ریزش مو میشوند و حتی دوزهای متفاوت یک دارو ممکن است موجب کم پشت شدن مو و حتی طاسی کامل شود .
هرچند اغلب اوقات ریزش موی ناشی از شیمی درمانی (CIA) موقتی است و حدودا شش ماه بعد از انجام شیمی درمانی موها دوباره شروع به رویش می کنند ، بسیاری از بیماران در دوره شیمی درمانی تمایل به حفظ موهای خود دارند . در بعضی موارد بسته به نوع و مرحله ی بیماری طول دوره شیمی درمانی ممکن است طولانی باشد.
سرد کردن پوست سر با استفاده از ژل های سرد یا کیسه آب سرد جهت کاهش ریزش مو حین شیمی درمانی از سال های دور شناخته شده بوده است و در بعضی بیماران مورد استفاده قرار گرفته است ولی با موفقیت زیادی همراه نبوده است . در این روش کلاه هایی از جنس ژل منجمد استفاده میشد که آنها را از فریزر خارج کرده و روی سر بیمار قرار میدادند و کلاه ها به فواصل زمانی منظم تعویض میشد ، این کلاه ها بسیار سرد و سنگین بودند .
برای اولین بار در سال 1995 پاکسمن در انگلستان اقدام به طراحی دستگاهی کرد که شامل یک سرد کننده و کلاه مخصوص بود که با جریان مایع سرد طی دوره شیمی درمانی باعث سرد شدن پوست سر و جلوگیری از ریزش مو میشد . این دستگاه در اغلب کشورهای اروپایی و آمریکایی در مراکز شیمی درمانی بکار میرود.
در سال 2015 شرکت دیجنی تانا در سوئد دستگاه دیگری در این زمینه تولید کرد که موفق شد در سال 2016 تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) را دریافت نماید .
شرکت گسترش ایده سپاهان امید از سال 2016 با انجام مطالعات عملی و فنی در مورد تکنولوژی COOLING CAP و بکارگیری اساتید محترم دانشگاه های صنعتی شریف ، دانشگاه صنعتی اصفهان ، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان ، رایزنی با انجمن های علمی هماتولوژی – آنکولوژی ،انجمن رادیوتراپی – آنکولوژی و انجمن سرطان ایران اقدام به طراحی و تولید دستگاه کلاه سرد گیسو (GCC) نموده است .
شیوه کارکرد:
روش سرد کردن پوست سر میتواند 50 الی 70 درصد از ریزش موی سر در اثر شیمی درمانی (CIA) را کاهش دهد. این ارقام بسته به نوع داروی شیمی درمانی ، طول مدت شیمی درمانی ، جنس موی بیمار و سن بیمار متفاوت است . در روش سرد کردن پوست سر انتخاب بیمار بر اساس پارامتر های فوق از اهمیت خاصی برخوردار است و باعث حصول نتیجه بهتر میشود . در این مرحله بایستی محدودیتهای روش و موارد عدم مصرف (CONTRAINDICATION) مد نظر قرار گیرد .
پس از انتخاب بیمار مناسب بایستی کلاه با سایز مناسب برای بیمار انتخاب گردد . شروع سرد کردن پوست سر از 15الی 30 دقیقه قبل از انجام شیمی درمانی توسط دستگاه شروع میشود و در طول انفوزیون داروی شیمی درمانی ادامه می یابد . بعد از اتمام شیمی درمانی نیز سرد کردن پوست سر تا 15 الی 30 دقیقه ادامه خواهد داشت . کل مراحل درمان با توجه به نوع داروی شیمی درمانی بین 3 الی 4 ساعت طول میکشد .
